ساسان خُوَدای؛ چهرهای تاریخی یا افسانهای؟
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه شهید چمران
doi
چکیده
بیشتر پژوهندگان تاریخ دورۀ ساسانیان در دهههای گذشته، همداستان با شماری از بزرگترین تاریخنویسان دورۀ اسلامی که در گزارش تاریخ ساسانیان، محتوای خداینامه تاریخ ملّی ایرانیان باستان را بازتاب میدهند، پذیرفتهاند که ساسان، نگهبان آتشکدۀ آناهیتا در اصطخر فارس، پدر بابک و نیای اردشیر یکم (240 ـ 224م.)، بنیانگذار شاهنشاهی ساسانی بوده است. از سوی دیگر، شاپور یکم (270 ـ 240م.) در سنگنوشتۀ کعبۀ زردشت، بابک را پدر اردشیر و نیای خود میخواند و در آنجا در آوردن نام ساسان به روشنی از نسبت او در تبارنامۀ دودمان خویش، سخن به میان نمیآید. از اینرو، پارهای از پژوهندگان با کنجکاویها و حتی خیالبافیهای گوناگون کوشیدهاند که به عقیدۀ خود، هویّت واقعی ساسان را نشان دهند. این پژوهش بر آن است که با تجزیه و تحلیل ساختار و الگوی نوشتاری سنگنوشتههای ساسانیان و مطالعۀ مهمترین گزارشهای تاریخی دربارۀ پیوند خویشاوندی نخستین هموندان دودمان حکومتی ساسانی، به این پرسش پاسخ دهد که ساسان چهرهای تاریخی بوده است، یا افسانهای و حتی ایزدی؟ دستاورد این پژوهش نشان میدهد که ساسان خُوَدای، نه یک ایزدِ کهن، و یا چهرهای افسانهای، بلکه چهرهای کاملاً تاریخی ـ پدر بابک و نیای اردشیر یکم ـ بوده است.
