مدل یابی علی سرسختی روان‌شناختی بر اساس باورهای غیرمنطقی با نقش میانجی انعطاف‌پذیری هیجانی در هنرمندان ایرانی: تأملی در بستر فرهنگ

نویسندگان

1 استاد گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22047/hsd.2025.525118.1081
چکیده

زمینه و هدف: هنر همواره یکی از ابزارهای قدرتمند برای شکل‌دهی به فرهنگ و تأثیرگذاری بر جامعه بوده است. در فرهنگ ایرانی که هنر جایگاهی ویژه در روایتگری، انتقال ارزش‌ها و حفظ هویت دارد، هنرمندان به‌عنوان کنشگران فرهنگی، با ویژگی‌هایی چون سرسختی و باورهای شناختی خاص، نقشی کلیدی در این فرآیند ایفا می‌کنند. این ویژگی‌ها می‌توانند بر نحوه مواجهه هنرمند با چالش‌ها و فشارهای اجتماعی تأثیرگذار بوده و در نهایت بر توانمندی او در ایفای نقش فرهنگی مؤثر باشند. هدف مطالعه حاضر، مدل‌یابی علی سرسختی روان‌شناختی بر اساس باورهای غیرمنطقی با میانجی‌گری انعطاف‌پذیری هیجانی در هنرمندان ایرانی با تأملی در بستر فرهنگ بود.روش: این مطالعه توصیفی از نوع همبستگی و مبتنی بر مدل معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل هنرمندان فعال در حوزه‌ی هنرهای نمایشی و تجسمی شهر تهران بود. نمونه‌ای ۲۲۴ نفره به روش در دسترس انتخاب و به پرسش‌نامه‌های سرسختی روان‌شناختی (۱۹۸۲)، باورهای غیرمنطقی (۱۹۶۸) و انعطاف‌پذیری هیجانی (۱۳۹۸) پاسخ دادند. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۴ و لیزرل نسخه ۸.۸ انجام شد.یافته‌ها: سرسختی روانشناختی و باورهای غیرمنطقی ( 74/0r=، 001/0p=)، سرسختی روانشناختی و انعطاف‌پذیری هیجانی (‌35/0r=، 001/0p=)، باورهای غیرمنطقی و انعطاف‌پذیری هیجانی (62/0r=، 001/0 p =) ارتباط مثبت و معنی‌داری دارند.نتیجه‌گیری: باورهای غیرمنطقی مانند کمال‌گرایی، نیاز به تأیید و ترس از شکست، سرسختی روان‌شناختی هنرمندان را تضعیف می‌کنند. نقش میانجی انعطاف‌پذیری هیجانی، این اثرات را تعدیل کرده و تاب‌آوری را افزایش می‌دهد. تقویت تنظیم هیجانی و اصلاح باورهای شناختی می‌تواند راهبردی مؤثر در ارتقاء سلامت روان و عملکرد خلاقانه هنرمندان ایرانی باشد.