تصویرسازی برای تسهیل تغییر انگاره مخاطبان قرآن، در چارچوب تفسیر فرهنگی-ارتباطی سوره عبس
نویسندگان
1 اﺳﺘﺎدﯾﺎرداﻧﺸکده ﻣﻌﺎرف اﺳﻼمی و ﻓﺮﻫﻨگ و ارﺗﺒﺎﻃﺎت، داﻧﺸگاه اﻣـﺎم ﺻـﺎدقﻋﻠﯿـﻪاﻟﺴـﻼم، ﺗﻬـﺮان، ﺟﻤﻬـﻮری اﺳﻼمی اﯾﺮان
2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
doi
10.30497/rc.2022.242336.1874چکیده
قرآن کریم، به مثابه یک رسانه، کتاب هدایت انسانها به سوی رستگاری بوده و در این مسیر ابزارهایی برای جلب توجه و تأثیرگذاری بر افکارعمومی مخاطبان به کار گرفته شده است که از جمله مهمترین این ابزارها میتوان به انذار و تبشیر اشاره نمود. این انذارها و تبشیرها نیز در قالبهای گوناگونی مطرح شدهاند که یکی از آنها، تصویرسازیهای ذهنی از رویدادها و پدیدهها است. رویدادهای گذشته مانند سرگذشت انبیای پیشین، رویدادهای آینده مانند گروهبندیهای روز قیامت، پدیدههای دنیوی مانند نحوه آفرینش موجودات و بالاخره پدیدههای اخروی مانند صحنههایی از بهشت و جهنم را میتوان به عنوان مثال نام برد. در تمامی این موارد، عنصر «تصویر» نقش بسیار مهمی در چگونگی شکلگیری ذهنیت مخاطبان دارد. در این مقاله تلاش شده تا علاوه بر مرور پژوهشهای مختلفی که به بررسی «تصویرپردازی» در سور قرآن پرداختهاند، با رویکرد تفسیر موضوعی و استنطاقی، «تصویرسازی ذهنی در سوره عبس» بازخوانی و الگومند شود. جنبهی نوآورانهی مقاله، موضوع «تصویرسازی» از دیدگاه فرهنگ و ارتباطات اقناعی میباشد؛ «تصویر» و «برداشت» ذهن ما از هر امری، ایده و انگاره و نهایتاً نگرش و رفتار ما را دلالت و راهبری میکند و هر فرایند هدایتی برای تغییر حقیقی یا فرهنگی، به ضریب نفوذ رسانهای و هماهنگسازی انگاره افکارعمومی تکیه دارد.