فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 رابطه­ی دین و محیط­زیست طی چند دهه­ی اخیر و به خصوص پس از انتشار مقاله لین وایت در مورد ریشه­های تاریخی بحران محیط­زیستی و نقد او بر دیدگاه یهودی- مسیحی، وارد مباحثات دانشمندان به ویژه اندیشمندان علوم انسانی گردید. طی این چند دهه دیدگاه­های گوناگونی در مورد فواید نگاه­های دینی (پیشامدرن) و ظرفیت­های آن برای حفاظت محیط زیست ابراز شده است. این دیدگاه­ها در ایران به صورتی یکجانبه به دفاع از نگاه­های پیشامدرن در حفاظت محیط­زیست پرداخته­اند و جای هر گونه نقد را بر نگاه­های پیشامدرن بسته­اند. همین امر منجر به تحسین یکجانبه نگاه­های پیشامدرن و چشم­پوشی از نقاط ضعف آن­ها در امر حفاظت محیط­زیست شده است. به همین جهت حداقل در ایران نمی­توان آثار و مقالاتی را یافت که به نقد این نگاه­ها پرداخته باشند. لذا برای درک ظرفیت­های واقعی نگاه­های پیشامدرن در حفاظت از محیط زیست و امکان مراجعه به سنت­های دینی، فکری و فرهنگیمان برای رویارویی با بحران­های محیط زیستی، نقد این نگاه­ها ضرورت دارد. این مقاله جهت پوشش بخشی از این ضرورت، با استفاده از روش واسازی و تمرکز بر دو متن دینی بندهشن و ارداویرافنامه نشان می­دهد که بخشی از جهان­بینی زرتشتی، به عنوان نمونه­ای از نگاه­های پیشامدرن، چگونه با ایجاد تقابل­های دوجزئی و اتخاذ مدلول استعلایی «نیکی» یا «خیر» همه­ی پدیده­ها و از جمله محیط­زیست را ذیل این مدلول رده­بندی و به دوگانه مقدس و نامقدس، نیک و بد تبدیل می­کند و با انجام چنین کاری امکان حفظ و توجه به بخشی از محیط زیست و عدم توجه به بخش دیگر را فراهم می­آورد.