علم دینی یا علم و دین؛ تبارشناسی تاریخی معنای علم دینی
doi
10.22047/hsd.2025.501755.1060چکیده
این مقاله از دو بخش تشکیل شده است؛ در بخش نخست معنی و ماهیت علمدینی با نگاه تبارشناختی و تاریخی مورد کنکاش قرار گرفته و نشان داده شده که موضوع علمدینی در سنت فکری-فلسفی و فرهنگ و تاریخ ما در بحث از نسبت میان علم و دین ظهور یافته است و آنچه در سنت تاریخی ما در گذشته همواره موضوع بحث بوده، ملازم با رهیافت کلامی و معطوف به تعامل و نحوة نسبت میان علم و دین بوده است.در بخش دوم مقاله نیز با استمداد از بخش نخست مقاله و با توجه به دیدگاههای مهمی که در قبال علم دینی وجود دارد، با نگاهی همدلانه و با استمداد از فلسفة صدرا و از رهگذر ابتنای علم بر اراده و مفهوم زیست-جهان و تاریخ نشان دادهایم که اگر در بحث از علم دینی ادعای خود را محدود به این پیشینة تاریخی کنیم میتوان به یک معنای خاصی از امکانِ علمِ دینی (به نحو فرآیندی و نه تأسیسی) دفاع کرد.