فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تأمین اجتماعی با توزیع مجدد درآمد و ارائه خدماتی نظیر تأمین درآمد جایگزین برای شاغلین ازکارافتاده یا بازنشسته و خدمات درمانی، سعی در پاسخگویی به نیاز انسان‌ها در دستیابی به شرایط مناسب زندگی دارد. اهداف طرح‌های تأمین اجتماعی زمانی به‌درستی محقق می‌شود که این سازمان منابع کافی جهت انجام امور را در اختیار داشته باشد. بر این اساس، شناخت عوامل مؤثر بر منابع ازدست‌رفته سازمان تأمین اجتماعی و چگونگی اثرگذاری این عوامل، به جلوگیری از ایجاد کسری در منابع این سازمان کمک خواهد نمود. بنابراین هدف این مقاله تحلیل عوامل مؤثر بر منابع ازدست‌رفته سازمان تأمین اجتماعی در ایران طی دوره 1392 تا 1398 است. بدین منظور در ابتدا با بهره‌گیری از ریز داده‌های طرح هزینه و درآمد خانوارها و به‌کارگیری شاخص‌های مرتبط، میزان منابع ازدست‌رفته به روش توصیفی و با استفاده از مفهوم اشتغال غیررسمی محاسبه شد. پردازش اولیه داده‌ها نشان می‌دهد، سازمان تأمین اجتماعی در بازه زمانی مذکور به‌طور متوسط سالانه 5/14 درصد منابع مالی ازدست‌داده است. در ادامه به برآورد الگوی پژوهش به روش داده­های تابلویی پویا و تخمین­زن گشتاورهای تعمیم‌یافته سیستمی در 31 استان کشور پرداخته شد. نتایج حاکی از آن است که اشتغال غیررسمی، ساختار اقتصادی (نسبت ارزش افزوده بخش صنعت به کشاورزی)، نرخ بیکاری و تورم تأثیر مستقیم بر منابع ازدست‌رفته تأمین اجتماعی دارند. همچنین نتایج این مطالعه نشان می‌دهد اثر تعاملی ساختار اقتصادی در استان‌های مرزی بر منابع ازدست‌رفته معکوس است. بدین توضیح که با افزایش ارزش‌افزوده بخش صنعت نسبت به ارزش‌افزوده‌ی بخش کشاورزی در استان‌های مرزی، منابع ازدست‌رفته‌ی تأمین اجتماعی کاهش می­ یابد.