راهبردهای مواجهه با آسیبهای مصرف رسانههای اجتماعی برای خانواده
نویسندگان
1 استادیار گروه ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد مدیریت رسانه، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران.
doi
10.30497/rc.2022.76518چکیده
در عصر شکلگیری جامعه شبکهای، ماهیت ارتباطات دستخوش تحول شده است و این تغییرات به ویژه با گسترش رسانههای اجتماعی، بر خانواده نیز تاثیرات مثبت و منفی گذاشته است. در حالی که باید برای استفاده حداکثری از فرصتهای رسانههای اجتماعی بهره گرفت، نباید از آسیبهای احتمالی آن برای خانواده نیز غافل شد. بنابراین، شناسایی راهبردهای مواجهه با آسیبهای ناشی از مصرف رسانههای اجتماعی، هدف این مقاله تعریف شده است. برای نیل به این هدف دو گام برداشته شد. در گام نخست، با 25 تن از اعضای خانوادههای منتخب، مصاحبه شد. نتیجه، شناسایی 116 کد منحصر به فرد بود که در 13 مقوله و 6 محور اصلیِ «شکاف افکنی»، «سلب آرامش روحی»، «قیاس نابجا»، «دسترسی به اطلاعات نامتناسب»، «اتلاف وقت اعضای خانواده» و «افزایش امکان ارتباط با جنس مخالف» جای گرفت. در گام دوم به منظور دستیابی به اجماع نخبگانی در خصوص راهبردها، با استخراج پرسشهایی از مرحله قبل، به کمک نمونهگیری هدفمند با 14 نفر از نخبگان 4 گروه «اساتید ارتباطات»، «مدیران رسانه»، «کارشناسان خانواده» و «فعالان شبکههای اجتماعی» در قالب پنل دلفی در دو مرحله مصاحبه انجام شد. دستیابی به 41 راهبرد رسانهای، نتیجه این فرآیند بود. این راهبردها در 7 محور «استقلال یا جایگزینسازی»، «ایمنسازی»، «توانمندسازی مخاطب»، «مرجعیتبخشی به خانواده»، «اقناع مخاطب»، «روشنگری» و «نفی مصرفگرایی» قرار گرفت.