درآمدی بر کارکردهای تمدنی زبان

نویسندگان

1 استاد گروه تاریخ و تمدن، دانشکده تاریخ تمدن و مطالعات سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم علیه‌السلام، قم، ایران.

2 دکتری تاریخ اسلام دانشگاه باقرالعلوم، استاد همکار مجتمع آموزشی بنت الهدی جامعه المصطفی، قم، ایران.

doi
10.30497/rc.2022.76527
چکیده

تمدن بالاترین سطح پیشرفت و برآیند دستاوردها و سرمایه‌­های سخت و نرم یک جامعه انسانی است که براساس سهم مولفه­‌های سازنده خود در سطوح مختلف در جوامع انسانی ظهور می­‌کند. از جمله مهمترین ابزار در پی­ریزی تمدن، زبان است که با قابلیت بی­‌بدیل ارتباطی خود، قادر است کارکردهای تمدنی ارزشمندی داشته باشد. پرداخت به کارکردهای تمدنی زبان و بررسی میزان اثرگذاری آن به عنوان مهمترین ابزار ارتباطی می‌­تواند در شناخت خلاءهای پیش­روی یک تمدن مؤثر باشد و در میدان رقابت با غیرهای مجاور، آن‌را مهیا و تقویت نماید. بدین منظور پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی در نظر دارد به مسأله ارتباط زبان و تمدن و کارکردهای تمدنی زبان تمدن­‌ساز بپردازد. یافته­‌های پژوهش حاضر حاکی از آن است که زبان می‌­تواند در اعتباربخشی به تمدن، تعیین سطوح اندیشه تمدن‌­ساز، تولید و بازتولید تمدنی، افزایش قدرت و اثرگذاری آن در حوزه درون و برون مرزی یک سرزمین، آموزش هنجارهای تمدنی و انتقال سرمایه­‌ها و دستاوردهای جدید مشارکت داشته باشد. براین اساس در پی­ریزی و تجدید حیات تمدن نوین اسلامی لازم است در راستای تقویت این ابزار ارتباطی، قابلیت‌هایی که به صورت بالفعل در زبان تمدنی مدنظر موجود است تقویت و به زمینه­‌سازی برای ایجاد قابلیت‌های لازم ولی مفقود در چنین زبانی مبادرت کرد.