فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در تحلیل و بررسی فرایند شکل‌گیری پدیده‌های تاریخی، جغرافیای تاریخی از حوزه‌هایی است که تأمل در آن ضروری می‌نماید. هدف این مقاله با اتکاء بر روش تاریخی، بررسی نقش جغرافیای تاریخی در شکوفایی و بالندگی مدرسۀ حلّه و تأثیر آن در گسترش اندیشۀ شیعی در این دوره است. حله را امیران امامی مذهب بنی‌مزید در سدۀ پنجم قمری ساختند. دُبَیس اول در حدود سال 419 قمری آن را در محلی آباد به نام جامعین، در غرب رود سورا (جامع جدید)، بنیان نهاد و صدقه بن منصور (501 - 478ق)، در سال 495 قمری آن را به مرکز ایالتی به همین نام با أعمال و نواحی متعدد تبدیل کرد. حله با موقعیت سوق‌الجیشی مناسب، به‌زودی از مراکز عمدة تجارت و کشاورزی و تجمع ثروت در عراق شد. در سایۀ این مزایا، علمای ادیب و دانش پرور بنی مزید محفل ادبی معتبری در حله بنیان نهادند. تداوم این روند در دورة سیطرة خلفای عباسی در حله، به‌ویژه عهد الناصرلدین‌الله، به این شهر مرکزیت ادبی و علمی بخشید. در دورۀ ایلخانی تداوم این مولفه‌ها و امینت پایدار (از ابتدای بنی مزید تا پایان عصر ایلخانی) و عنایت آنان به تشیع، شکل‌گیری حوزۀ علمی شیعی معتبری را در این شهر در پی داشت که حوزه‌های اندیشه و جغرافیای تشیع را به ویژه در ایران از خود متأثر کرد.