تحلیل روندهای جهانیِ شاخص توسعۀ انسانی و عوامل مؤثر بر آن (مورد مطالعه: کشورهای پیشرفته و در‌حالِ‌توسعه)

نویسندگان

1 دکترای رشتۀ مدیریت آموزش عالی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22047/hsd.2024.470797.1020
چکیده

هدف کلی پژوهش، تحلیل روندهای جهانیِ شاخص توسعۀ انسانی و عوامل مؤثر بر آن میباشد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر گردآوری اطلاعات، توصیفی- کتابخانه‌ای است. اطلاعات موردنیاز آن از طریق بررسی اسناد و مدارک دانشگاهی (کتب،مقالات،پایان نامه‌ها) وهمچنین جستجو در شبکه جهانی اینترنت گردآوری شده است.کشورهای مورد بررسی شامل سوئیس، نروژ، ایسلند، هنگ‌کنگ، استرالیا، چین، ایران، عراق، هند و پاکستان بودند.رویکرد این پژوهش، آینده‌پژوهی مبتنی بر تجزیهوتحلیل آمار و اطلاعات مستخرج از اسناد و مدارک علمی معتبر می‌باشد و نیز در این پژوهش از روش تحلیل محتوا استفاده شد. یافته‌ها حاکی از آن است که روند جهانیِ شاخص توسعه انسانی ایران طیّ سالهای 2022-2018، روندی کاهشی را تجربه نموده به‌طوری‌که ایران در این سالها از رتبۀ 70 به رتبۀ 78 سقوط کرده است.در بین کشورهای موردمطالعه،به‌ترتیب کشور سوئیس (توسعه انسانی بسیار بالا) و پاکستان (توسعه انسانی پایین) مناسب‌ترین و نامناسب‌ترین وضعیّت را از حیث شاخص توسعۀ انسانی داشتند.همچنین،عوامل مؤثر بر روندهای جهانی توسعۀ منابع انسانی از منظر صاحبنظران بررسی شد که درمجموع 3 عامل اصلی در قالب عوامل بهداشتی، عوامل آموزشی-فرهنگی و عوامل اقتصادی-سیاسی، و 31 عامل فرعی شناسایی شد.بنابراین با توجّه به اهمیّت شاخص توسعه انسانی در برنامه‌ریزی‌های توسعه کشور، در حوزۀ بهداشت و سلامت به سیاستگذاران توصیه می‌شود که سیاست‌های پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر را مدنظر قرار دهند.در حوزۀ آموزش ضروری است که سیاستگذاران به‌منظور کاهش نابرابری‌ها و ناعدالتی آموزشی گام‌های اساسی را بردارند و نیز برنامه‌هایی را در زمینۀ به‌کارگیری شیوه‌های نوین آموزشی و تقویت بُعد مهارتی و شناختی افراد تدارک ببینند.