خوانش‌های نظری از بنیاد دولت پیشامشروطگی در ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه شهید بهشتی

doi
چکیده

پرسش از محتوا و بنیاد‌های دولت ایران در عصر پیشامشروطگی، یکی از مهمترین موضوعاتی است که پژوهشگران حوزۀ دولت در ایران با آن رو به رو هستند. یکی از دلایل مهم توجه جدی پژوهشگران به این مقوله، احتمالاً، بروز بحران در این دولت و برآمدن مشروطه و گذار به نوع جدید دولت در ایران بود. گرچه بیش‌تر این کوشش‌ها با تکیه برالگوی مرسوم مألوف در نوع شناسی غربی، خصوصاً ادبیات چپ، صورت پذیرفته است، با این حال شناخت این تکاپو‌های نظری، گام مهمی در بازشناسی بنیاد حکومت قاجاری تلقی می‌شود. در مقاله‌ی حاضر، باز خوانی نگرش‌های نظری در سه گروه اصلی صورت می‌پذیرد که به ترتیب عبارتند از؛ رویکرد مارکسیستی، رویکرد استبداد ایرانی و رویکرد سلطانیزم وبری.