بررسی معنایی فعل‌های وجهی در زبان تالشی

نویسندگان

1 استادیار زبانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشیار زبانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22124/plid.2025.31139.1723
چکیده

در پژوهش حاضر به بررسی معنایی فعل­های وجهی در زبان تالشی (گویش ماسال) براساس چارچوب نظری پالمر (1990) پرداخته شده‌است. پالمر سه نوع وجهیت: معرفتی، الزامی و پویا را مطرح کرده‌است و برای هر یک از این سه نوع، دو درجۀ امکان و ضرورت درنظر گرفته‌است. روش پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی است و داده‌های پژوهش با ضبط صدا از 7 گویشور تالشی­زبان به­دست آمده‌است. پس از جمع­آوری داده‌ها، نوع وجهیت فعل­های وجهی برپایۀ نظریۀ پالمر طبقه­بندی و تحلیل شدند. فعل­های وجهی در این پژوهش عبارت­اند از چهار فعل: ʃɑ «توانستن»، bu «می‎شود»، bi «باید» و xɑ «خواستن». نتایج نشان داد که فعل‌های ʃɑ «توانستن» و bu «می‎شود» برای بیان سه وجهیت معرفتی ممکن، الزامی ممکن و پویای ممکن به­کار می‌روند. فعل وجهی bi «باید» بیانگر وجهیت معرفتی ضروری، الزامی ضروری و پویای ضروری است. هم­چنین فعل وجهی  xɑ «خواستن» و صورت گذشتۀ آنxɑi  تنها برای بیان وجهیت پویای ممکن کاربرد دارند. دو صورت گذشتۀ فعل ʃɑ «توانستن»، ʃɑi و ʃɑst نیز بیانگر وجهیت پویای ممکن هستند.