اختلاف شناسههای ماضی و مضارع در گویش خانیکی و تفاوت شکل و جایگاه آن با فارسی معیار
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22124/plid.2025.29857.1712چکیده
شناسههای فعلهای ماضی و مضارع در گویش مردم روستای خانیک گناباد، با هم تفاوت دارد، جز اول شخص مفرد که مشترک است. شناسهها با فارسی معیار نیز اختلاف دارد. روش این پژوهش توصیفی - تحلیلی است که مواد آن براساس گفتوگو با گویشوران کهنسال و اغلب بیسواد مقیم روستای خانیک جمعآوری و سپس گفتههای آنان تجزیهوتحلیل شد. هدف معرفی شناسهها در گویش خانیک است. گویش فارسی خانیک از کهنترین متنهای موجود زبان فارسی، قدیمیتر است. اهمِ نتایج چنین است: در گویش خانیک شناسهها به دو گروه ماضی و مضارع تقسیم میشود. شناسه در فعلهای امر هم متفاوت با فارسی معیار و شناسههای گویش است. سوم شخص مفرد فعلهای ماضی در این گویش شناسه دارد و این ویژگیگویش ناقضِ نوشتة محققانی است که شناسة سوم شخص مفرد در زمان گذشتة سادة کلیة افعال ایرانی را صفر (ø) دانستهاند. در برخی سازههای جمله، محل شناسه تغییر میکند و بعد از پیشوند فعلی، قید، صفت، اسم و حرف اضافه میآید یا در آغاز فعل و گاه پیش از فعل کمکی قرار میگیرد. از این جهت با فارسی معیار اختلافات عمدهای دارد.