فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گونه‌های هر زبان می‌توانند از منظر رده‌شناسی نوایی رفتاری متفاوت داشته باشند. فارسی معیار براساس سه مؤلفۀ صوت‌شناختی همبسته‌های صوت‌شناختی هجاهای برجسته، چگونگی برجستگی سازه‌های کانونی و درجات تکیه در ردۀ زبان‌های تکیه‌ای قرار گرفته‌است. فرض آن است که گونۀ یزدی که متفاوت با فارسی معیار به گوش می‌رسد، در ردۀ نوایی متفاوتی نسبت‌به فارسی معیار قرار می‌گیرد. پژوهش‌های پیشین درمورد جایگاه تکیۀ واژه و همبسته‌های صوت‌شناختی در گونۀ یزدی اختلاف‌نظر دارند. در پژوهش حاضر، با استفاده از مؤلفه‌های صوت‌شناختی که برای تعیین ردۀ نوایی فارسی معیار استفاده شده، به بررسی الگوی برجستگی و ردۀ نوایی در گونۀ یزدی پرداخته شده‌است. بررسی ناواژه‌ها در وضعیت پساکانونی نشان داد به‌رغم خنثی‌شدن تکیۀ زیروبمی، دیرش واکه‌های آغازین و پایانی افزایشی معناداری دارد و شاهد الگوی گهواره‌ای هستیم. به‌منظور بررسی دقیق‌تر، سازه‌های کانونی بررسی شدند. نتایج نشان داد واکه‌ای که بسامد پایۀ بیشتری دارد، واکۀ پیش‌پایانی است و نه یکی از واکه‌های اول و چهارم. این وضعیت در تناقض با اصل انباشتگی تکیه است. نگارندگان بر این باورند که الگوی گهواره‌ای واکه‌های لبه نقش مرزنمایی دارد و افزایش بسامد پایه در هجای پیش‌پایانی سازه‌های کانونی برجستگی پساواژگانی است. نتایج این پژوهش نشانگر غیرتکیه‌ای‌بودن گونۀ یزدی است.