فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این مقاله ارزیابی میزان «در خطر بودن» گویش همدانی، گونه­ای از فارسی واقع در شمال غرب ایران در شهر همدان، با بهره­گیری از شاخص در خطر بودن زبان در پروژۀ زبان­های در خطر، معرفی­شدة لی و ون­وی (2016) است. این شاخص شامل چهار مقیاس انتقال بینانسلی، تعداد دقیق گویشوران، روندهای تعداد گویشوران و حوزه‌های کاربرد است. روش پژوهش کیفی است؛ یعنی برای تعیین میزان عددی هر یک از این مقیاس­ها به مصاحبه با 10 گویشور همدانی به­شکل نیمه­ساختاریافته و استفاده از مشاهدات تجربی پرداخته شده‌است. براساس این شاخص، گویش همدانی در گروه زبان­های «در معرض خطر شدید» قرار می­گیرد. در واقع، عامل فرهنگی پرستیژ است که گویش همدانی را در این وضعیت در خطر شدید قرار داده‌است. زیرا نسل جوان این گونۀ زبانی را گونه­ای «بدون شأن اجتماعی» ارزیابی می­کند و تلاش دارد تا از تکلم به این گونه خودداری و آن را با فارسی معیار به­طور کامل جایگزین کند و نه این­که آن را در کنار آن حفظ نماید. بنابراین، از آنجا که انقراض زبان­ها و گویش­ها پیامدهای مهمی در پی دارد و حفظ و ترویج زبان­ها و گویش­های محلی در کنار تقویت و گسترش زبان رسمی اهمیت دارد، گویش همدانی نیازمند توجه فوری است.