از تراکنش «صمیمیت» و «مودّت» در اجتماع منزلی تا «ارتباطات اثربخش» در اجتماع مدنی
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(علیهالسلام)، تهران، ایران
2 استاد دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(علیهالسلام)، تهران، ایران
doi
10.30497/rc.2022.76093چکیده
این پژوهش به مطالعۀ مفهوم «صمیمیت» در اجتماع منزلی بهعنوان رمز «اثربخشی ارتباطات خانوادگی» و کمکگرفتن از این مشخصه برای اثربخشی دیگر انواع ارتباطات در اجتماع مدنی انسانی میپردازد. در این مقاله با کمکگرفتن از روش تحقیق تحلیلی ـ استنتاجی نسبتی میان مفهوم «صمیمیت» در اندیشۀ اندیشمندان حوزۀ مطالعات خانواده، با مفهوم «ارتباطات تراکنشی» از منظر اندیشمندان علوم ارتباطات و معارف قرآنی و روایی درباره «خانواده» برقرار شده است. ابتدا از منظرگاه «ارتباطات تراکنشی» ـ که از جمله کاملترین منظرگاههای مطالعۀ «ارتباطات انسانی» است ـ به مفهوم «صمیمیت» بهعنوان اصلیترین مشخصۀ «ارتباطات خانوادگی» توجه شده است و فرایند «تراکنش صمیمیت» و در نتیجه حاکمشدن روح صمیمیت در «ارتباطات خانوادگی» بر آن اساس توضیح داده شده است. سپس نسبت آن با مفهوم قرآنی «مودّت» مورد مداقّه قرار گرفته است و «اثربخشی ارتباطات خانوادگی» در سایه «تراکنش صمیمیت» و «تراکنش مودّت» مورد تعلیل واقع شده است. در ادامۀ راهکار اثربخشی ارتباطات در اجتماع مدنی، تعمیم این دو خصیصه «ارتباطات خانوادگی» به دیگر «ارتباطات اجتماعی» و تشکیل «خانوادۀ گستردۀ ایمانی» معرفی شده و مفاهیم «ابوّت اجتماعی»، «بُنوّت اجتماعی» و «اخوّت اجتماعی» تبیین شده است.
