نقد رابطۀ تقلید و خشونت در اندیشۀ ژیرار
نویسندگان
1 دانشجوی فلسفه اخلاق دانشکده الهیات دانشگاه قم
2 رئیس گروه مطالعات فرهنگ و تمدنی فرهنگ و علوم اسلامی
doi
10.22091/pfk.2018.1200چکیده
ژیرار با ارجاع خشونت به سرشت انسان، تقلید را عامل اصلی خشونت میداند. از نظر ژیرار ستایش الگو، تقلید از تمایلات الگو را در ستایشگر برمیانگیزد. این امر به رقابت و خشونت میان مقلد و الگو منتهی میشود. ازآنجاکه تقلید ویژگی سرایت دارد و مسری است کل فضای اجتماع را از خشونت آکنده میکند. تقلید همچنان که عامل خشونت است؛ میتواند عامل نابودی خشونت نیز باشد؛ این نابودی گاه موقتی است که در متهم کردن و تنبیه کردن قربانی تحقق مییابد و گاه قطعی و همیشگی است که با تقلید از الگوی الهی (مسیح) فعلیت مییابد. بر اساس یافتههای این پژوهش نظریۀ تقلیدی ژیرار دارای امتیازات قابلاعتنایی است، مانند واکاوی ریشههای خشونت در سرشت انسان و ارائه تحلیل فلسفی از آن، انسجام منطقی میان فرازهای اصلی آن و توان تبیین گونه هایی خاص از خشونت که نظریهها دیگر بدان گونهها معطوف نیستند. در این نظریه کاستیهایی نیز وجود دارد که عبارتاند از ناتوانی در تفسیر جامع از خشونت و فروکاستن آن تنها به یک عامل وآشفتگی روشی.