مطابقه و حالتنمایی در زبان لکی کوهدشتی: مطالعه، تطبیقی ساختار نحوی با زبانهای همجوار
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبانشناسی همگانی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 استاد زبان شناسی همگانی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22124/plid.2025.31155.1724چکیده
مطابقه، حالتنمایی و ترتیب واژه از اصلیترین سازوکارهای بازنمایی روابط نحوی در زبانها هستند که هر زبان بسته به ساختار ردهشناختی خود، ترکیبی ویژه از آنها را بهکار میگیرد. این پژوهش با هدف توصیف و تحلیل نظامهای مطابقه و حالتنمایی در زبان لکی کوهدشتی و مقایسۀ تطبیقی آن با لری خرمآبادی و کردی کلهری در چارچوب آراء هیگ (2008) انجام شدهاست. نتایج نشان میدهد که در لکی، این نظامها ساختاری دوگانه و وابسته به زمان دستوری و گذرایی فعل دارند: در زمان غیرگذشته، مطابقه و حالتنمایی از نوع فاعلی- مفعولی است؛ بهگونهای که فاعل بهصورت مستقیم و بدون نشانة حالتنما ظاهر میشود و مفعول اغلب با نشانة حالتنمای مفعولی بازنمایی میشود. در مقابل، در گذشته، الگوی مطابقه کناییِ گسسته است و فاعلِ فعل گذرا با واژهبست ضمیری بر مفعول نمایان میشود و فعل بدون نشانهگذاری شخص و شمار، بهصورت سومشخص مفرد بهکار میرود. این ساختار، لکی را از کردی کلهری و لری که نظام مطابقه و حالتنمایی یکنواخت و مستقل از زمان یا گذرایی فعل دارند، متمایز میسازد. بنابراین، با وجود شباهتهای سطحی، زبان لکی کوهدشتی ساختاری مستقل و منسجم دارد و نمیتوان آن را گویشی وابسته یا ترکیبی از کردی و لری دانست.
