تحلیل اثر زونهای اقلیم محلی بر بار گرمای محیطی شهر تهران
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22126/ges.2025.12557.2902چکیده
زونهای اقلیمی برآمده از مشخصات فیزیکی، چیدمان و پوشش سطحی شهرها با پهنههای دمایی مختلف از جزیره گرمای شهری تا چالههای سرمایی ارتباط دارند. در این مطالعه برای تعیین زونهای اقلیم محلی تهران از تصاویر ماهواره لندست8 سال 2022 استفاده گردید. برای شهر و پیراشهر تهران، 17 زون اقلیم محلی بدست آمد. در بین طبقات اقلیمی داخل شهر، زون ساختمانی باز و بلندمرتبه (LCZ10) با 88/10درصد بیشترین گسترش را در کل محدوده داشت. بعد آن به ترتیب زونهای مربوط به ساختمانهای فشرده متوسط، حاشیهای و ساختمانهای باز متوسط و سیلوهای صنعتی (LCZ 2-7-5-8) بخصوص در مناطق مرکزی شهر غلبه دارند، جاییکه با دمای شبانه بالا، محدوده جزیره گرمای شهری تهران (UHI) را با هسته دمایی 16-14درجه سلسیوس مشخص میکند. هستهها و لکههای خنک نیز در زونهای اقلیمی پیرامون شهر با LCZهای طبیعی با دمای متوسط 1 تا 3 درجه سلسیوس به دست آمدند. زونهای اقلیم محلی مربوط به ساختمانهای فشرده بهدلیل پایین بودن عامل دید آسمان (SVF) که تابش خورشیدی رسیده را حبس کرده، تهویه طبیعی بسیار ضعیفی دارند؛ همچنین با ضریب سطوح نفوذناپذیر و جذب انرژی خورشیدی بالا، مهمترین عامل شکلگیری جزیره گرمای شهری تهران هستند. در محدوده شهر سطوح آبی، فضاهای سبز با درختان متراکم و پراکنده و فضاهای باز که قابلیت جریان هوا بالاست، به عنوان زونهای خنک شهری شناخته میشوند. این یافتهها به محققان و برنامهریزان اقلیم شهری کمک میکند رابطه بین فرم شهری و UHI را بهتر درک کنند و این دانش را برای ایجاد آسایش حرارتی شهری به کار گیرند.