فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امنیت اکولوژیکی، شامل حفظ سلامت و یکپارچگی اکوسیستم، نقش کلیدی در دست‎یابی به توسعه پایدار دارد. در جلگه خزری، به‌عنوان یک کانون مهم تنوع زیستی در ایران، تغییرات اقلیمی و فعالیت‌های انسانی از عوامل تهدید امنیت اکولوژیکی هستند. این مطالعه باهدف بررسی تغییرات امنیت اکولوژیکی این جلگه در زنجیره شهری ساری - قائم‌شهر - بابل - آمل از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۳ انجام شد. به این منظور، مؤلفه‌های محیطی شامل وسعت سطوح نفوذناپذیر (ISA)، نسبت مساحت بیوتوپ (BAR)، شاخص‎ تراکم شهری (CDI)، شدت گسترش شهری (UEI)، نسبت پوشش‎گیاهی (PV)، شاخص نرمال‌شده رطوبت زمین (NDMI)، شاخص تغییر در دمای اراضی شهری (UTFVI)، شاخص تعدیل‌یافته نرمال پوشش گیاهی و خاک (MSAVI)، شاخص نرمال‌شده خاک لخت و بایر (NDBSI) و تراکم جاده از روی تصاویر ماهواره‌ای لندست محاسبه شد. سپس درصد مقادیر ویژه با کاهش مؤلفه‌های اصلی (PCA) برای هر یک از پارامترها محاسبه و معادله‎سازی درجه امنیت اکولوژیکی برای پهنه موردنظر انجام شد. یافته‌ها نشان داد که در 7/72 درصد از پهنه، امنیت اکولوژیکی بالا، 9/15 درصد امنیت متوسط و 4/11 درصد امنیت پایینی وجود داشت. همچنین، 4 درصد از وسعت مناطق دارای امنیت اکولوژیکی بالا کاسته و 1/2 و 9/1 درصد بر مناطق با امنیت متوسط و پایین افزوده شده است. بر اساس نتایج، ازبین‌رفتن پوشش گیاهی و تراکم شهری به طور قابل‌توجهی بر کاهش امنیت اکولوژیکی تأثیر گذاشته است که مستلزم برنامه‌ریزی و مدیریت دقیق کاربری اراضی در این منطقه با تمرکز ویژه بر حفاظت و تقویت مناطق با امنیت اکولوژیکی بالا، به‌ویژه پوشش طبیعی، و کنترل گسترش مناطق ساخته شده است.