انعکاس ذکر «الله الله» در برج مقبرهی شیخ صفیالدین اردبیلی و جایگاه آن ذکر در تصوّف صفوی
نویسندگان
1
2
doi
چکیده
بقعهی شیخ صفیالدین اردبیلی بعد از وفات او در سال 735 ق./ 1335 م.، از سوی فرزند و جانشینش شیخ صدرالدین موسی بنا شد و در دورههای بعدی، خصوصاً دوران سلطنت شاه طهماسب اول و شاه عباس اول صفوی، گسترش یافت. ذکر «الله الله» بارزترین ذکر انعکاسیافته در بنای برج مقبرهی شیخ صفیالدین اردبیلی است، به طوری که اغلب از آن بنا با نام «گنبد الله الله» یاد میشود. این ذکر جزء معروفترین اذکار متصوفهی صفوی به شمار میآید که در سرتاسر دوران شیوخ و سلاطین صفوی و همچنین بعد از این دوران، مریدان ـ اکثراً قزلباش ایشان ـ آن را ترنم میکردند. ذکر «الله الله» هنوز نیز در جوامع علویان آناطولی، روم ایلی و بالکان به عنوان میراثداران تصوف صفویه و آخرین بازماندگان طریقت قزلباشیه کاربرد دارد. این پژوهش بر آن است تا با تکیه بر منابع تاریخی، اسناد و مدارک آرشیوی، مطالعات باستانشناسی و مشاهدات میدانی و به شیوهی توصیفیـتحلیلی، ضمن مطالعهی انعکاس ذکر مذکور در معماری برج مقبرهی شیخ صفیالدین اردبیلی و برخی نمونههای معاصر و متشابه، به بررسی کاربرد آن نزد مریدان این خاندان در گذشته و حال بپردازد.
