صورت‌بندی گفتمانی بیانات مقام معظم رهبری پیرامون تغییرات فرهنگ جنسی جامعه ایران

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیئت‌علمی گروه جامعه‌شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران

2 ,دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی فرهنگی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران، ایران

doi
10.30497/rc.2022.76100
چکیده

غریزه جنسی را می‌توان پیشران و نقطۀ عزیمت فرایند معناسازی در اجتماع انسانی قلمداد کرد؛ ازهمین‌رو معناسازی، تعامل و بازتولید امر جنسی در ارتباط با سایر ابعاد و ساختارهای نظام اجتماعی (فرهنگ، مذهب، اقتصاد، سیاست، حقوق، آموزش، رسانه و...) ازیک‌سو می‌تواند به نظم اجتماعی و ازسوی‌دیگر به آشفتگی و اضطراب اجتماعی منتهی شود. همین موضوع باعث شده است تا رویکردها و گفتمان‌های متفاوتی حول آن شکل گیرند؛ گفتمان‌هایی که تغییرات فرهنگ جنسی را در لایه‌ها و محورهای گفتمانی خود تحلیل می‌کنند و در تعامل و مواجهه با تغییرات آن، راهبردهایی متناسب با گفتمان خود پیشنهاد می‌دهند. در نوشتار حاضر تلاش شده است با استفاده از روش عملیاتی تحلیل گفتمان (پدام)، بیانات مقام معظم رهبری به‌عنوان یک متفکر اجتماعی درباره تغییرات فرهنگ جنسی جامعه ایران، صورت‌بندی گفتمانی شود، زیرا هر گفتمان تغییرات فرهنگ جنسی را ناظر به تأثیر عوامل، اهداف و راهبردهای مشخصی تحلیل می‌کند. در این پژوهش، چهار محور گفتمانی ناظر به مؤلفه‌های معنایی و علل و عوامل تغییرات فرهنگ جنسی جامعه ایران کشف و صورت‌بندی شده است. بر این اساس پویایی فرهنگ جنسی، خلأ نظری و سیاستی، تهاجم فرهنگی ـ جنسی و مقابله با تهاجم جنسی به منظور سامان‌مندی فرهنگ جنسی از محورهای گفتمانی مقام معظم رهبری است.