فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیدجمال‌الدین اسدآبادی از شخصیت‎های مهم و تأثیرگذار جهان اسلام در دوران معاصر است. مسئله این مقاله آن است که در سپهر فکری ـ معرفتی سیدجمال و مبانی بینشی، منشی و کنشی  وی،  مبانی و مسائل کلامی از چه رویکرد و روشی برخوردار است زیرا ایشان در علوم اسلامی از جمله فلسفه و کلام  متبحر و توانا بود و توانست در عرضه مسائل کلامی با محوریت اجتماع و بر اساس مقتضیات زمان و مکان گام‌های آغازین را بردارد و با تبیین صحیح مسائل کلامی و اعتقادی درحل معضلات اجتماعی و برون‌رفت از انحطاط و عقب‌ماندگی جامعه ‌اسلامی نقش‌آفرین و جریان‌ساز باشد. در این تحقیق با اتکا به آثار به جا مانده از سیدجمال و با روش توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی روشی مبانی کلامی سیدجمال پرداخته شده است. از جمله یافته­های این پژوهه درک این معنا است که سیدجمال قلمرو عقل را در عرصه تبیین صحیح‎، اثبات مدلّل و دفاع از دین و آموزه­های اسلامی، بسیار وسیع می‌دیده است و رابطه عقل و کلام را دو سویه تعریف میکند. بدان معنا که عقل، مُبیّن مسائل کلامی و علم کلام، مُکمّل و تعالی‌بخش عقل می‌باشد. رویکرد کلی سیدجمال، بیش از آنکه نقلی باشد، عقل‌گرایانه است و برای عقل منزلت و جایگاه والایی را قائل است، اما همواره قلمرو عقل و محدودیت آن را نیز مدّ نظر دارد و سعی در طی طریق در مسیر اعتدال دارد و از اصول و چارچوب عقلانیت ‌دینی و فلسفه اسلامی تعدّی ننموده است.