بازنمایی هویت نژادی در کتابهای درسی تاریخِ مدارس ابتدایی و دبیرستان در دوره پهلوی اول
نویسندگان
1
2
doi
چکیده
از منظر برساختگرایی، هویت به عنوان یک عامل معناساز، نه یک امر ثابت که سیال و متغیر است. مؤلفههای اساسی هویت نیز طی زمان دچار تغییر و دگرگونی میشوند. آموزشوپرورش از مهمترین نهادهایی است که دولتها از طریق آن میکوشند هویت مورد نظر خود را بر جامعه القا کنند. مهمترین مولفههای ناسیونالیسم دولت پهلوی بر تاریخ و فرهنگ باستانی ایران ابتنا داشت و تأکید بر آریایینژاد بودن ایرانیان از عناصر اصلی آن محسوب میشد. متون آموزشی تاریخ مدارس این دوره، تحت تأثیر این گفتمان و در پاسخ به نیازهای سیاسی و اجتماعی خاص آن تولید شده است. این مقاله با استفاده از روش تحلیل تاریخی بر آن است که با بهرهگیری از نظریه برساختگرایی، به بازنمایی هویت نژادی دولت پهلوی در متون آموزشی تاریخ مدارس این دوره بپردازد، و به این سؤال پاسخ دهد که مؤلفه نژاد چه جایگاهی در هویتسازی متون درسی تاریخ این مدارس داشته است؟ یافتههای پژوهش بر آن است که هویت مبتنی بر نژاد آریایی به عنوان یک مؤلفه اساسی هویتی در متون درسیِ تاریخ مدارس این دوره نمود خاصی یافته است. تأکید بر برتری نژاد ایرانی، پیوند با اروپاییان و تمایز از نژاد عرب از ویژگیهای عمده این نژادگرایی است.
