بررسی فاکتورهای محیطی مؤثر در انعطاف‌پذیری ریختی سس‌ماهی کورا (Barbus lacerta; Heckel, 1843) در رودخانة زرینه‌رود، حوضة دریاچة ارومیه

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه شیلات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه شیلات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 دکتری گروه شیلات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

4 دکتری تکثیر و پرورش آبزیان، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

doi
10.22059/jfisheries.2015.57247
چکیده

شکل بدن ماهیان تحت تأثیر وضعیت زیست‌محیطی و زیستگاه آن‌ها است. تحقیق حاضر با هدف مطالعة انعطاف‌پذیری ریختی جمعیت سس‌ماهی کورا (Barbuslacerta) در رودخانة زرینه‌رود و بررسی فاکتورهای محیطی مؤثر در این تغییرات، به مرحلة اجرا درآمد. در این پژوهش 300 نمونه سس‌ماهی کورا از ایستگاه‌های مختلف در رودخانة زرینه‌رود صید شدند. نمونه‌های صیدشده پس از بیهوشی با محلول گل میخک، در فرمالین 10 درصد تثبیت شدند و برای مراحل بعدی به آزمایشگاه منتقل شدند. از سمت چپ سطح جانبی نمونه‌ها با استفاده از دوربین دیجیتال با قدرت تفکیک 6 مگاپیکسل عکس‌برداری شد. روی تصاویر دو بعدی حاصل، تعداد 12 نقطه لندمارک با استفاده از نرم‌افزار TPSDig2 قرار داده شد. داده‌ها پس از آنالیز پروکراست (GPA)، با روش آماری چندمتغیره (CVA) و با استفاده از نرم‌افزار PAST تجزیه و تحلیل شدند. در مرحلة بعد با استفاده از روش Thin plate spline انواع تغییرات شکلی مصورسازی شدند. بر اساس الگوی جابجایی لندمارک‌ها، اختلاف معنی‌داری در شکل نمونه‌های سس‌ماهی کورا در نواحی بالادست و پایین‌دست مشاهده شد (01/0>(p. این تفاوت‌ها در ارتفاع بدن و ارتفاع ساقة دمی تشخیص داده شد. با استفاده از روش Two-block PLS و همبستگی ماتریسی مشخص شد که سرعت جریان آب و دبی رودخانه، فاکتورهای اصلی در ایجاد تغییرات ریختی بوده‌اند. این پژوهش مطالعة بیشتر دربارة سایر عوامل تأثیرگذار را توصیه می‌کند.