شبکۀ معنایی در زبان لاری

نویسندگان

1 دانش‏‏‌آموخته‏ کارشناسی ارشد زبا‌ن‌شناسی همگانی، گروه زبان‌شناسی و زبان‏‌های خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 استاد گروه زبان‏‌شناسی و زبان‏‌های خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22124/plid.2024.27553.1673
چکیده

پژوهش حاضر می‏کوشد تا روابط مفهومیِ موجود بین واژه‎های زبان لاری، ادامۀ زبان فارسی میانه و یکی از زبان‏های ایرانیِ در حال انقراض را که در شهرستان لار، استان فارس، تکلم می‏شود، در چارچوب معنا‏شناسی واژگانی بررسی و بخشی از شبکۀ معنایی آن را برای نخستین‏‌بار تعیین کند. بدین منظور 2500 واژه از 5000 واژۀ اصیلِ گردآوری‏ شدۀ اقتداری (1371) که با حرف «ل» (لاری) مشخص شده‏‌اند، به‏‌عنوان داده‏‌های پژوهش، استخراج  و براساس موضوع دسته‏‏‌بندی شدند و روابطِ مفهومیِ موجود بین آن‏ها تعیین گردید. سپس، تعداد و درصد واژه‏‌های شرکت‏‌کننده در این روابط، تعیین و در هر رابطه‏ طرحی برای شبکۀ معنایی این زبان ارایه گردید. نتایج نشان می‎دهد که در این زبان روابطِ مفهومیِ شمول معنایی، هم‏‌معنایی، چندمعنایی، هم‏‌آوا-هم‏‌نویسی، هم‏‌نویسی، تقابل معنایی، تباین معنایی، جز‏ء‏واژگی، عضوواژگی و واحدواژگی وجود دارد که از این میان، شمول معنایی بیشترین و تباین معنایی کمترین بسامد وقوع را دارد. به‏‌علاوه، موردی از هم‏‌آوایی نیز یافت نمی‏‌شود که نشانگر ابهام کمتر نسبت‌به فارسی معیار در زبان لاری باشد. همچنین، شبکۀ معنایی زبان لاری منحصربه‏‌فرد و بخش اعظم آن دارای نظمِ سلسله‏‌مراتبی است و در بخش‎هایی نیز به‏‌صورت ناهمگن است.