وضعیت کاربرد کردیجنوبی (گویش کرماشانی) در کرمانشاه: حفظ یا تغییر زبان؟
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکتری زبانشناسی، دانشکدة ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 استاد گروه زبانشناسی، دانشکدۀ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.22124/plid.2025.27593.1682چکیده
تغییر زبان در جامعههای چندزبانه یک موضوع مهم تلقی میشود. گویشوران زبانهای محلی تمایل به فراگیری زبانهای معتبر دارند. گرایش به کاربرد زبان فارسی در بافت دو/ چند زبانۀ شهرکرمانشاه بقای زبان کردی جنوبی (گویش کرماشانی) را تهدید میکند. پرسش اساسی درمورد حفظ یا تغییر زبان بومی گویشوران است. فرضیۀ پژوهش این است که کاربرد زبان کردی در حوزههای مختلف بهویژه در میان نوجوانان کاهش یافته و بهسمت زبان فارسی سوق مییابد. برای یافتن پاسخ، 384 آزمودنی از 3 گروه سنی زیر20 سال، 20 تا 50 ساله و 50 ساله بهبالا بهصورت تصادفی ساده برگزیدیم تا به سؤالات پرسشنامه پاسخ دهند. دادهها براساس تحلیل حوزهای فیشمن (1966) که از حوزههای زبانی بهعنوان ساختارهای اجتماعی بهره میگیرد، جمعآوری و با نرمافزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان از کاربرد کمتر زبان کردی در حوزۀ خانواده نسبت به حوزههای اداری و کوچه و بازار و کاهش میزان فراگیری زبان کردی بهعنوان زبان اول دارد. درمقابل، فراگیری فارسی بهعنوان زبان اول در جوانترین گروه نسبت به دو گروه سنی بالاتر یکباره به حدود 10 برابر رسیدهاست. یافتهها حاکی از شتاب در فرایند تغییر زبان در شهرکرمانشاه است.