بررسی پس‌اضافۀ «دَری» /dæri/ درگونۀ غربی زبان مازندرانی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22124/plid.2025.28863.1689
چکیده

در پژوهش حاضر نقش معنایی و کارکرد دستوری پس‌اضافۀ /dæri/ در گونۀ غربیِ زبانِ مازندرانی مطالعه شده‌است. داده‌های پژوهش، برپایۀ شمِ زبانی یکی از نگارندگان و همچنین گفتار طبیعی گویشوران انتخاب گردیده‌است. تعداد گویشورانِ آزمودنی ۱۵ نفر (مرد و زن) است. آزمودنی‌ها از ۴۰ تا ۷0 سال و بر زبان فارسی معیار، به عنوان زبان دوم تسلط دارند. داده‌های تاریخیِ لازم، به روش کتابخانه‌ای و از طریق جست‌وجو در فرهنگ‌نامه‌ها گردآوری شده‌ و نقش معنایی و کارکرد دستوری حرف ‌اضافۀ مذکور، براساس زیرنظریه‌های «حالت» و «تتایی» از نظریۀ «اصول و پارامتر‌های چامسکی»، در جملات طبیعی بررسی گردیده‌است. نتایج بررسی نشان می‌دهد که پس‌اضافة /dæri/، تنها در گونة ‌غربی زبان مازندرانی وجود دارد و تنها بر نقش معنایی «خاستگاه» یا «منشأ» دلالت دارد. پس اضافۀ /dæri/ هستۀ گروه حرف‌اضافه‌ای قرار می‌گیرد و قابل‌حذف نیست. این گروه حرف‌اضافه‌ای می‌تواند نقش مکمل (متمم) فعل را در جمله برعهده داشته باشد. گروه اسمی که مکمل (متمم) این حرف اضافه ‌است باید به لحاظ معنایی بی‌جان باشد؛ مگر اینکه این پس‌اضافه (dæri) در یک ترکیب شرکت نماید.