ضمیر مشترک «خود»، کاربردها و معانی متنوع آن (مطالعۀ موردی: دیوان شرف‌الدین شفروۀ اصفهانی)

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیات علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران، ایران.

doi
10.22124/plid.2024.27966.1679
چکیده

برخی از انواعِ کلمه در زبان فارسی، مانندِ ضمایر مشترک گاه کاربردها و معانی متنوعی دارند که اغلب چندان توجهی به آنها نشده‌است. ازجملۀ این ضمایر در دیوان شرف‌الدین شفروه اصفهانی، شاعر زیسته در قرن ششم هجری، ضمیر مشترک «خود» است. این ضمیر ظاهرا از تکیه‌کلام‌های گفتاری این شاعر است که به زبان شعر وی نیز راه یافته‌است. معانی متنوع «خود»، کاربردهای آن و نقشی که در تصحیح متن دیوان دارد، قابل توجه است. در این مقاله، به معانی متنوع این ضمیر و نقش‌های آن می‌پردازیم و سپس نقش ضمیر «خود» را در تصحیح متن، به عنوانِ عنصری درون‌متنی، با ذکر نمونه‌هایی بررسی می‌کنیم.