همبستههای نوایی پرسشواژهها در پرسشهای استفهامی زبان فارسی
نویسندگان
1 استادیار زبانشناسی و زبانهای خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشآموختۀ کارشناس ارشد زبانشناسی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی، قزوین، ایران.
doi
10.22124/plid.2024.28923.1690چکیده
پرسشهای استفهامی دو دستهاند: مبتداسازیشده و پایه. در دستۀ اول پرسشواژه از جایگاه اصلی خود به ابتدای جمله منتقل میشود و در دستۀ دوم کلمۀ پرسشی در جایگاه همتای خبری خود باقی میماند. در این پژوهش، همبستههای نوایی پرسشواژهها را در پرسشهای استفهامی پایه در زبان فارسی در چارچوب یک مطالعۀ آزمایشگاهی بررسی کردیم تا عوامل نوایی تأثیرگذار بر تمایز آوایی پرسشواژهها از همتاهای غیراستفهامی آنها را به دست آوریم. نتایج نشان داد دیرش هجای تکیه بر فاصلۀ زمانی بین دو نواخت L و H (وقفۀ زمانی L-H) در سطح هجای تکیه بر برای تمام پرسشواژهها در تمامی جایگاهها از همتاهای غیراستفهامی آنها بهطور معناداری کمتر است. بررسی همبستگی دو پارامتر دیرش هجای تکیهبر و وقفۀ زمانی L-H نشان داد فاصلۀ زمانی نواختهای L و H تکیۀ زیروبمی پرسشواژهها بهطور نظاممند وابسته به دیرش هجای تکیهبر است. این نتایج همچنین نشان داد مقدار بیشینة F0 در مرز پایانی هجای تکیهبر و متوسط فرکانس پایه و دامنة زیروبمی در طول هجای تکیه بر با تغییر خوانش دستوری یک سازه از غیرپرسشی به پرسشی بهطور معناداری افزایش مییابد. به این ترتیب شکل کلی منحنی زیروبمی در محل وقوع پرسشواژه بهطور معناداری با همتای خبری آن متفاوت است و فارسیزبانان هنگام تولید پرسشهای استفهامی پایه از تمامی عوامل نوایی وابسته به زمان و فرکانس پایه برای تمایز پرسشواژهها از سازههای غیرپرسشی استفاده میکنند.