تحلیل انتقادی منظومههای «آقادار» و «فوخوس» شیون فومنی براساس ویژگیهای گفتمانی و دالهای ارزشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبانشناسی همگانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
doi
10.22124/plid.2024.27811.1677چکیده
منظومههای نمادین شیون فومنی مملو از دالهای هدفمند ارزشی گفتمانساز مؤلف است. در دو منظومۀ «فوخوس» و «آقادار» شاعر از انواع نمادها جهت برجستهسازی گفتمانها بهره میبرد. کثرت گفتمانها در این منظومهها با بهرهگیری از دالهای ارزشی، محققان این پژوهش را به این امر ترغیب میکند که با برشمردن ویژگیهای گفتمانی هریک از این آثار به ابعاد وسیعی از جهانبینیهای ادراکی دست یابند. ازاینرو، رویکرد انتقادی لاکلائو و موفه، مدل پیشنهادی جهت بررسی دالشناسی ارزشی شخصیتهای نمادین در این دو منظومه است. با استناد به دادههای متنی منظومهها، انواع دالهای هدفمند با بهرهگیری از روش کیفی شناسایی شد و در نهایت، کاربست مدل انتقادی نامبرده بر دو منظومه، یافتههایی را دربر داشت: منظومۀ آقادار علاوهبر پنج گفتمان اصلی از دو گفتمان فرعی انسانشناختی و طبیعی نیز بهره میبرد. از نتایج دیگر این پژوهش، چرخشهای گفتمانی است که در این دو منظومه یافت میشود. همچنین با بررسی انواع دالهای مرکزی و شناور دو منظومۀ فوخوس و آقادار، دو دال مرکزی اصلی بهترتیب بختک و ازگیل هستند؛ دال اصلی منظومۀ فوخوس تکمدلولی، اما دال اصلی منظومۀ آقادار از منظر دو شخصیت اصلی، دومدلولی است.