تبیین مدل قانون حکمرانی زیست محیطی روستایی در ایران: معضلات، مسیرها و پیامدها
نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی و حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2 گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22126/ges.2023.9134.2661چکیده
برای زیستپذیری اکولوژیکی روستایی قانون حکمرانی محیطی مطرح شد. با اینکه این قانون از سوی شورای حکام مجمععمومی جهانی محیطزیست به ایران نیز پیشنهاد شد، ولی به دلیل الگوی توسعه از بالا و چندمرکزی در کشور حکمرانی محیطزیست روستایی با معضلاتی مواجه بوده است. هدف پژوهش حاضر بررسی حکمرانی زیستمحیطی روستایی در ایران و طراحی مدل آن میباشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش انجام، جزء روشهای کیفی است. ابزار گردآوری اطلاعات مصاحبه ساختاریافته بوده است. جامعه آماری مدیران دولتی و روستایی و کارشناسان دانشگاهی بوده است. با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند و با اشباع نظری 15 نمونه انتخاب شد. جهت تحلیل اطلاعات از گراندد تئوری و روش اشتراوس و کوربین (1998) استفاده شد. نتایج نشان داد که علل کمتوجهی حکمرانی زیستمحیطی روستایی در ایران بهخاطر تمرکز ایدههای حکمرانی محیطی بر مناطق شهری، فقدان آگاهی از توسعه پایدار در بین رهبران محلی و عدم وجود الگوی حکمرانی زیستمحیطی در کشور است. این علل به دلیل معضلاتی چون قوانین ناکافی در مورد حفاظت از محیطزیست روستایی، حکمرانی زیستمحیطی دولتمحور در مناطق روستایی، فقدان ضمانتهای مدیریت محلی برای حفاظت از محیطزیست روستایی بوده است. رفع این معضلات وابسته به تعیین مسیرهای چندگانهای چون ایجاد حکمرانی مشارکتی در حفاظت از محیطزیست، تقویت حس مشارکت روستاییان در حفاظت از محیطزیست، ایجاد تعادل بین منافع اقتصادی و زیستمحیطی و توسعه یک سیستم حکمرانی محیطی روستایی مبتنی بر قانون میباشد. رفع معضلات فوق و بهکارگیری مسیرهای آورده شده میتواند باعث حفظ محیطزیست، حل مشکلات زیستمحیطی، پایداری محیطی و توسعه پایدار روستایی شود. اصالت و نوآوری این پژوهش بهخاطر ارائه دیدگاه دستاول در مورد حکمرانی محیطزیست روستایی و ارائه مسیرهایی برای غلبه بر ناپایداری محیطی در کشور است.
