دیپلماسی سایبری عربستان سعودی در قبال ایران در بستر شبکه اجتماعی توییتر؛ مطالعهموردی اغتشاشات دیماه 1396
نویسندگان
1 استادیار و عضو هیئت علمی دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق (ع)
2 دانشجوی دکتری رشته فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق علیهالسلام
doi
10.30497/rc.2021.75810چکیده
در سالهای اخیر، عربستان سعودی به عنوان یکی از کشورهای اثرگذار در منطقهی جنوب غرب آسیا، در حوزهی سایبری فعالیتهای زیادی را آغاز کرده است؛ عربستان از این فضا برای تقابل با رقبای منطقهای خود همانند جمهوری اسلامی ایران بهرهی فراوانی میبرد. یکی از مهمترین عرصههای این تقابل، اغتشاشات دی ماه در ایران در سال 1396 بود که در آغاز ابعاد دخالتهای فراملی در آن چندان روشن نبود. اما پس از گذشت اندکی، ابعاد دخالت سایر کشورها در این وقایع روشن شد و سبب شد تا به بررسی نقش یکی از کشورهای مهم در این زمینه بپردازیم. به دیگر بیان این پژوهش به دنبال آن است تا اصول کلی دیپلماسی سایبری عربستان در ایام اعتراضات دی ماه 96 علیه جمهوری اسلامی ایران را کشف نماید. این پژوهش قصد دارد با روش کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون (تم)، به بررسی دیپلماسی سایبری عربستان سعودی در قبال ایران بپردازد. جامعهی تحقیق در این پژوهش، توییتهای ارسال شده از سوی نهادها و کاربران مهم عربستانی در دی ماه سال 96 است که برای این پژوهش، بیش از 2000 توییت انتخاب و مورد بررسی قرار گرفت. پس از آغاز فرآیند کدگذاری طبق استانداردهای روش تحلیل مضمون، بیش از 180 مضمون پایه، 17 مضمون سازماندهنده و نهایتاً 5 مضمون فراگیر به دست آمد که در واقع مضامین فراگیر، همان محورهای اصلی دیپلماسی سایبری عربستان را شکل میدهند؛ نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که تأکید بر واگرایی های قومی و منطقهای، تخطئهی کنشگری منطقهای ایران، تخریب عملکرد سپاه پاسداران و تخریب نوع نظام حاکم در ایران، محورهای اصلی دیپلماسی سایبری عربستان علیه جمهوری اسلامی ایران را تشکیل میدهد.