معیارهای هنجاری رسانه های جمعی؛ مطالعه تطبیقی نئولیبرالیسم و رویکرد امام خمینی (ره)

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیئت علمی گروه دانش اجتماعی مسلمین دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام

doi
10.30497/rc.2021.75814
چکیده

در میان نظریه­‌های ارتباطات جمعی، مجموعه‌­ای از نظریه­‌های هنجاری وجود دارد که به تشریح بایدها و نبایدهای حاکم بر وسایل ارتباط­جمعی در جوامع مختلف می پردازد؛ تقسیم بندی سیبرت و همکارانش اولین مجموعه از این دست به­‌شمار می رود. در این میان رویکرد لیبرالیستی با افت و خیزی قابل توجه تا به امروز همراه بوده که حاصل آن را می­‌توان در شکل­‌گیری نظریه نئولیبرالیستی یا همان نظریه مسئولیت اجتماعی رسانه­‌های جمعی دنبال نمود؛ بی­‌شک مسئولیت اجتماعی در بداهت امر مفهومی کلی و ارزشی است اما این معنا در ادبیات نظری رسانه­‌های جمعی از حیث مبانی و اصول با رویکرد سنتی لیبرالیستی تعارضی نداشته و مسیر مذکور را در صورتبندی متفاوتی دنبال می­‌کند؛ لذا علی­رغم ارزشی بودنِ این مفهوم، نمی‌­توان بالجمله از این ادبیات نظری در چارچوب رویکرد دینی به رسانه استفاده نمود. این مقاله ضمن با مطالعه­‌ای اسنادی، در بررسی و مقایسه با مبانی و اصول رسانه‌­های نئولیبرال ضمن نمونه گیری هدفمند مبتنی بر تحلیل­‌محتوای کیفیِ قیاسیِ جهت‌دار به تشریح دیدگاه امام ­خمینی رحمه الله علیه خواهد پرداخت؛ براین اساس رسانه تراز انقلاب اسلامی در اندیشه امام(ره)رحمه الله علیه ضمن عبور از کاستی­‌های رسانه نئولیبرالیستی، امکانات ساختاری و محتوایی رسانه دینی را جهت تعالی و رشد انسان و جامعه نمایان ساخته و بایدها و نبایدهای مربوط به رسانه‌های جمعی را در پرتو فرهنگ اسلامی و در راستای نیل به مسئولیت الهی تعریف می­‌نماید.