فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی و شناخت  ماسه‌های روان در مدیریت منابع طبیعی و  کنترل مخاطرات ناشی از آن‌ها، از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف این پژوهش، بررسی ریگزار دروازه‌قرآن، در شمال شهر یزد است که به دلیل مجاورت با شهر یزد و استفاده ازآن‌جهت توسعه گردشگری، از اهمیت بالایی برخوردار است. در این پژوهش، به‌منظور منشأیابی ماسه‌های روان، از داده‌های باد ایستگاه سینوپتیک یزد، طی یک دوره ۲۰ساله (2001-2021)، نقشه‌های توپوگرافی 1:50000، نقشه‌های زمین‌شناسی 1:100000، تصاویر ماهواره‌ای TM سال 1993 ،ETM+ سال 2008 و 2017 و مطالعات میدانی، جهت نمونه‌برداری استفاده شده است. روش تحقیق نیز بر اساس تحلیل ویژگی‌های باد (جهت و سرعت)، کانی‌شناسی دانه‌های رسوبی و استفاده از تصاویر ماهواره‌ای انجام شده است. نتایج حاصل از بررسی باد در منطقه موردمطالعه نشان داد که بادهای شدید در فصول خشک با امتداد شمال غربی، نقش مهمی در شکل‌گیری، توسعه و جابه‌جایی ماسه‌ها ایفا می‌کنند. بررسی کانی‌شناسی و آنالیز XRF حاکی از آن است که کانی‌های کوارتز و سپس کربنات‌ها با میانگین 45 و 33 درصد بیشترین فراوانی را در بین رسوبات منطقه موردمطالعه داشته و طبقه‌بندی مبتنی بر انعکاس طیفی تصاویر ماهواره‌ای ماسه‌های روان نشان داد که نسبت‌های باندی 5/4، 4/3 و 5/3 در تصاویر TM، می‌تواند در شناسایی کانی‌های مذکور استفاده شود. در نهایت نتایج نشان داد که دشت‌های آبرفتی و سیلابی، همراه با مخروط‌افکنه‌های واقع در بخش شمال غربی و غرب محدوده این ریگزار، منشأ اصلی تغذیه تپه‌های ماسه‌ای ریگ دروازه‌قرآن به شمار می‌آیند.