شناسایی چهارچوب نظری رویکردهای ساختاری و نهادی مدیریت بحران اجتماعمحور با استفاده از روش فراترکیب
نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
3 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
doi
10.22126/ges.2023.9094.2656چکیده
در عصر جدید بحرانهای مختلف بر عرصة زندگی جوامع سایه افکنده است. در حقیقت، امـــروزه هیچ جامعهای نمیتواند مصون از بحران و پیامدهای کوتاه و بلندمدت آن باشد. مدیریت خطر بحران اجتماعمحور تحت عنوان روشی جدید در مدیریت بحران باهدف مشارکت تمام افراد جامعه به کار میرود و یکی از رویکردهای نوین در عرصه مخاطرات میباشد. در این نگرش کاهش خطر بحران یک هدف است و راهبرد اصلی آن ارتقا ظرفیتها و منابع گروههای آسیبپذیر اجتماع و کاهش آسیبپذیری آنها در مقابله با بحرانهای آینده میباشد. رویکردهای فرعی مدیریت بحران اجتماعمحور؛ شامل رویکرد ساختاری و رویکرد نهادی میباشد. رویکرد ساختاری به ساختارهای اجتماعی - اقتصادی تأکید دارد و مدل برنامهریزی آن حمایتی است. رویکرد نهادی بر اساس مفهوم تابآوری شکلگرفته و مدل برنامهریزی آن همیارانه میباشد. در این پژوهش، جهت یافتن، شناسایی و استخراج مؤلفههای اصلی مدیریت بحران اجتماعمحور از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد قیاسی و با بهرهگیری از روش فراترکیب از طریق مطالعات کتابخانهای استفاده شده است و هدف از آن دستهبندی مؤلفهها و عوامل رویکردهای فرعی مدیریت بحران اجتماعمحور تحت عنوان رویکرد ساختاری و رویکرد نهادی میباشد. برای این منظور، مؤلفهها و عوامل رویکردهای فرعی مدیریت بحران اجتماعمحور شناسایی شده و سپس توسط نرمافزار MAXQDA طبقهبندی گردیده است. جامعه آماری تحقیق متشکل از مقالات علمیپژوهشی چاپ شده در پایگاههای داده، نشریههای داخلی و خارجی مرتبط با موضوع پژوهش، از سال 2000 تا 2020 میباشد. بر اساس نتایج مجموعاً 569 کد در محیط نرمافزار شناسایی شد که از آن تعداد 324 کد مربوط به مولفههای رویکرد ساختاری و 245 کد مربوط به مولفههای رویکرد نهادی مدیریت بحران اجتماعمحور میباشد.