سناریوهای تغییر در سبک زندگی خانواده ایرانی با تأکید بر نقشآفرینی فناوریهای نوین ارتباطی از دیدگاه خبرگان
نویسندگان
1 استادیار و عضو هیات علمی گروه مطالعات زنان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
10.30497/rc.2021.75822چکیده
خانواده به عنوان یکی از نهادهای اجتماعی به لحاظ ســبک زندگی و پیامدهای ناشی از آن، در طول تاریخ و در جوامع مختلف، دســتخوش تحولات زیادی شــده است. رشد سریع فناوریهای نوین ارتباطی و اطلاعاتی و گسترش حوزههای اثرگذاری آن در تمامی شئونات زندگی انسان، از جمله در حوزه خانواده، تغییر و تحولات شگرفی را پدید آورده است. سبک زندگی ایرانیان به معنای چگونگی جریان حیات و شیوه زندگی آنان نیز با ورود تکنولوژیهای نوین ارتباطی و رسانهای در برخی حوزهها دستخوش تحولاتی شده است و به تبع آن تحولی اساسی در معنا، مفهوم و سبکهای زندگی خانواده ایجاد کرده است. از آنجایی که تغییر و تحولات تکنولوژیکی، ساختار سنتی خانواده ایرانی را در انواع الگوهای همسرگزینی، روابط بین همسران، روابط والدین با فرزندان و شیوههای فرزندپروری، روابط بین دو نسل، مشاغل اقتصادی نوین در خانواده، اوقات فراغت، انگارههای جنسیتی و ...متأثر نموده است. بر این اساس نادیده انگاشتن اهمیت تغییرات تکنولوژیکی، فرهنگی در جامعه و سبکهای زندگی منبعث از آن، ممکن است به از دست رفتن فرصتها و پیشبینیناپذیری تهدیدها منجر شود. مقالهی پیش رو حاصل یک تحقیق آیندهپژوهانه است که در آن شناسایی مؤلفههای کلیدی و مضامین اصلی سناریوهای تغییر در سبک زندگی خانواده ایرانی با تأکید بر نقشآفرینی فناوریهای نوین ارتباطی از دیدگاه خبرگان در ایران، با استفاده از مصاحبههای عمیق و پرسشنامه و به کمک نرمافزار ان وی وو (NVIVO) تعیین شده و سناریوسازی با استفاده از رویکرد شهودی انجام شده و عناوین ســناریوها ترسیم و مختصات خانواده در هریک بحث و بررسی شده است. از دیدگاه خبرگان،4 سناریو: خانواده التقاطی رسانهای، خانواده پایدار رسانهای، خانواده ناپایدار رسانهای و خانواده آشفته رسانهای تدوین و ویژگیهای اصلی هر سناریو ارائه گردید.
