محدودیت عملکرد فرایند هماهنگی واکهای در زبان فارسی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه زبانشناسی دانشگاه پیام نور ، تهران ، ایران.
3 دانشیار زبانشناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
10.22124/plid.2023.25030.1647چکیده
هدف از نگارش این مقاله بررسی فرایند هماهنگی واکهای در واژههایی است که با وجود برخورداری از بافت واجی متناسب، در گفتار غیررسمی بدون انجام این فرایند تلفظ میشوند. هماهنگی واکهای در گفتار غیررسمی گویشوران، در برخی از کلمات عمل نمیکند. برای بررسی علل عملنکردن این فرایند 100 واژّ رایج از زبان فارسی با بافت واجی متناسب، انتخاب و از 150 گویشور مسلط به زبان فارسی معیار خواسته شد تا این واژهها را به سبک غیررسمی تلفظ کنند. سپس تلفظ گویشوران ثبت و واجنگاری شد تا عملنکردن فرایند بررسی شود. این پژوهش به شیوۀ میدانی و تحلیلمحتوای کیفی انجام شد و نتایج نشان داد که این فرایند در گفتار غیررسمی فارسی، فرایندی فعال است، اما عملکردن آن با محدودیتهایی روبهروست. بسامد کاربرد واژه، تأثیر متغیرهای سن، جنس و تحصیلات گویشوران، گسترش کاربرد زبان نوشتار در گفتار، وامواژه بودن، بروز شباهت تلفظ به گویش یا لهجههای محلی، تعامل زمینهبرچینی، مقولۀ دستوری کلمات با بافت متناسب و بسته بودن هجای واکۀ هدف، باعث عملنکردن فرایند تحقیق بودهاند.
