تاثیر کاربری اراضی بر فرسایش‌پذیری و کیفیت خاک (مطالعه موردی: حوضه آبریز هشتیان، دریاچه ارومیه)

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای طبیعی. دانشکده علوم زمین. دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایران

3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

5 دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، هرمزگان، ایران.

doi
10.22126/ges.2022.8143.2564
چکیده

فرسایش خاک به‌عنوان عامل مهمی در کاهش کیفیت و تخریب خاک در نظر گرفته می‌شود. از پارامترهای مهم و تأثیرگذار در فرسایش خاک انواع کاربری اراضی است. حوضه آبریز هشتیان به دلیل شرایط طبیعی، دخالت‎های انسانی و تنوع کاربری اراضی به فرسایش حساس بوده و نیازمند پایش کیفیت و فرسایش‎پذیری خاک می‎باشد. ازاین‌رو هدف از این تحقیق بررسی تأثیر کاربری اراضی بر فرسایش‌پذیری و کیفیت خاک در حوضه آبریز هشتیان است. در این تحقیق از حوضة موردمطالعه 21 نمونه از کاربری زراعی، 18 نمونه از کاربری مرتع، 14 نمونه از کاربری باغ با روش سیستماتیک - تصادفی برداشت شد. ویژگی‎های فیزیکی و شیمیایی نمونه‎ها شامل سدیم، پتاسیم، فسفر کل، کربن آلی، هدایت الکتریکی، pH، آهک، وزن مخصوص ظاهری و حقیقی و بافت خاک اندازه‌گیری شد. با استفاده از تحلیل واریانس ارتباط پارامتر‎های اندازه‎گیری شده با کاربری‎های اراضی مشخص شد. نتایج نشان داد که اکثر پارامتر‎های فیزیکی و شیمیایی خاک با مقدار P کمتر از 05/0 به طور معنی‎دار تحت تأثیر کاربری اراضی می‎باشد. همچنین نتایج نشان داد شاخص کیفیت خاک با مقدار P (17/0) دارای ارتباط معنادار با کاربری اراضی نمی‎باشد و فرسایش‎پذیری خاک با مقدار P کمتر از ۰۰۱/۰ دارای ارتباط معنادار با کاربری اراضی می‎باشد. همچنین با استفاده از آزمون Post-hoc و به روش توکی مشخص شد کاربری زراعی دارای خاک باکیفیت‌تر به دلیل هوادهی و باقی‌ماندن کاه و کلش هنگام شخم و پوشش گیاهی مناسب می‎باشد و کاربری مرتع به دلیل چرای بیش از حد دام و کاهش مواد مغذی خاک دارای فرسایش‎پذیری بالایی نسبت به کاربری زراعی و باغ می‎باشد.