ارزیابی پایداری آبخیز سراب صیدعلی شهرستان سلسله

نویسندگان

1 گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

3 گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

doi
10.22126/ges.2023.8473.2599
چکیده

ارزیابی پایداری آبخیزها ازآن‌جهت که بیانگر تغییر وضعیت زیست‌بوم‌ها در ابعاد مکانی و زمانی است دارای اهمیت می‌باشد. باتوجه‌به اهمیت موضوع پایداری، پژوهش حاضر به مطالعه پایداری آبخیز سراب صیدعلی واقع در استان لرستان می‌پردازد. با استفاده از شاخص پایداری آبخیز (WSI) و چهارچوب مفهومی HELP که معیارهای آن بر جنبه‌های هیدرولوژی (کمی و کیفی)، محیط‌زیست، حیات و سیاست‌گذاری و متغیرهایی مانند دردسترس‌بودن آب و تغییرات آن، اسیدیته و هدایت الکتریکی آب، توسعه سیستم‌های فاضلاب، شاخص فشار محیطی، پوشش گیاهی، گسترش مناطق حفاظت شده، درآمد سالانه خالص، شاخص توسعه انسانی و تغییرات مربوط به آن، سطح و پیشرفت آموزش، مطالعه و اجرای طرح‌های جامع مدیریت منابع آب و آبخیزها و تأکید بر یک رابطه تعاملی و منطقی با شاخص‎های فشار (P) حالت (S) و پاسخ (R) سطح پایداری آبخیز مورد ارزیابی قرار گرفت. میانگین امتیازات شاخص فشار، حالت و پاسخ به ترتیب 81/0، 6/0 و 37/0 برآورد گردید. همچنین میانگین امتیاز معیارهای هیدرولوژی، محیط‌زیست، حیات و سیاست‌گذاری به ترتیب 41/0، 58/0، 66/0 و 75/0 به دست آمد. نتایج ارزیابی شاخص فشار، حالت و پاسخ نشان داد که امتیاز شاخص پایداری آبخیز با مقدار 6/0 در سطح متوسطی از پایداری قرار دارد که دو عامل هیدرولوژی و محیط‌زیست باعث ایجاد سطح ضعیفی از پایداری شده‎اند، لذا برای ارتقای و بهبود پایداری لازم است تدابیری در جهت مدیریت جامع منابع آب از لحاظ افزایش بهره‎وری، صرفه‎جویی و احداث سیستم‎های فاضلاب و مدیریت زیستگاه از طریق گسترش مناطق حفاظت شده با تأکید بر شاخص‎های فشار، حالت و پاسخ اندیشیده شود.