بررسی خطاب واژهها و عبارات خطاب در متنهای گفتگومحور اشعار گیلکی شیون فومنی
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
doi
10.22124/plid.2023.24117.1625چکیده
هدف اصلی این تحقیق بررسی خطابواژهها در منظومههای گیلکی شیون فومنی براساس رویکرد گفتوگومحوری بهعنوان محور اصلی است که باتوجه به بافت، موقعیت، جنسیت، سن، طبقه و منزلت اجتماعی افراد بهصورتهای مختلف نظیر ضمایر خطاب، القاب خویشاوندی، گروههای اسمی و عبارات توصیفی ساختبندی شدهاند. این عبارات توصیفی شامل خطابواژههای مذهبی، صمیمانه، احترامآمیز، استعاری و کنایی، تابو و دشواژه، طنزآمیز، تمسخرآمیز و توهینآمیز و دشنام آمده و لحنهای گوناگون را پدید آوردهاست. توصیفات او از فضای سرسبز گیلان که با انواع لحنها در منظومههایش آمده، در کنار عواملی همچون استفاده از زبان و واژگان محاوره، اصطلاحات، تعبیرات و ضربالمثلهای گیلکی، داستانی بودن، حسن تعبیر، تنوع و تحرک سبب پدید آمدن انواع لحنها در بهکارگیری خطابواژهها و عبارات خطاب میشود. روش تحقیق براساس نظریۀ زبانشناسان اجتماعی همچون براون، وارداف و پارکینسون و بهشیوۀ تحلیل محتوا در اشعار گفتوگومحور گیلکی شیون فومنی است. نتایج تحقیق نشان میدهد که کاربرد خطابواژهها در اشعار گفتوگومحور با لحنهای توصیهای، هشدار و تهدید بیشترین میزان بسامد و بعدازآن لحنهای طنز و تمسخرآمیز و توهین و دشنام در جایگاه دوم و سوم بیشترین میزان کاربرد را به ترتیب دارا هستند و در نهایت لحنهای خوفناک و تعجبی و شگفتی کمترین میزان فراوانی را دارند.