پیشنهادی دربارۀ معنی و اشتقاق دو واژه از فرگرد دوم وندیداد
نویسندگان
1 استاد فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22124/plid.2023.24307.1629چکیده
آنچه در مقالۀ حاضر میآید بررسی مجدد دو واژه از فرگرد دوم وندیداد است که آرای محققان دربارۀ معنی و اشتقاق آنها رضایتبخش نیست. یکی از این دو، واژۀ vīuuīse است که بارتلمه آن را مصدر دانسته و «آماده شدن برای کاری» معنی کردهاست، اما ساخت واژه و ارتباط نحوی آن با سایر اجزای کلام مصدر بودن آن را تأیید نمیکند؛ براساس قراین موجود این واژه فقط میتواند فعل ماضی نقلی دوم شخص مفرد ناگذر از مادۀ نقلی vīuuīs- از ریشۀ vaēs- «آماده شدن» باشد. دیگری واژهای است که بارتلمه آن را بهصورت astǝm (حالت مفعولی مفرد از asta- «خانه، اقامتگاه») تصحیح کرده و در عبارت astǝm iθra fracarǝṇta pasuuasca مفعول فعل fracarǝṇta به شمار آوردهاست. این واژه در اوستای ویراستۀ گلدنر بهصورت دو واژۀ مستقل as tǝm ضبط شده و ظاهرا همین قرائت مورد توجه مترجمان پهلوی وندیداد بودهاست. علاوهبراین دلایل استوار زبانشناختی در دست است که نشان میدهد fracarǝṇta نمیتواند صیغهای مشتق از fra + car- در معنی «ساختن، بنا کردن» باشد و ضرورتا احتمال تصحیح as tǝm به صورت astǝm و تصور آن به عنوان مفعول فعل fracarṇta منتفی است.