بررسی و مقایسه آثار رشد شهری بر سیمای سرزمین مناطق 4 و 9 شهر کرج جهت بازنگری در روند برنامه ریزی سکونتگاه‌ها

نویسندگان

1 گروه برنامه ریزی مدیریت و آموزش محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه برنامه ریزی مدیریت و آموزش محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه برنامه ریزی مدیریت و آموزش محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/envj.2021.180149
چکیده

امروزه تغییر در کاربری و پوشش اراضی در اثر عامل بسیار اثرگذار افزایش جمعیت ایجاد می‌شود. تغییر سیمای سرزمین از طریق تغییر پوشش و کاربری اراضی صورت می ­پذیرد. این مطالعه به منظور بررسی، مقایسه و تحلیل آثار رشد شهر بر سیمای سرزمین دو منطقه از شهر کرج با ماهیت ساختاری متفاوت و بررسی روند تغییرات سیمای سرزمین در اثر رشد شهری انجام شده است. به منظور تهیه نقشه‌های پوشش سرزمین و آشکارسازی تغییرات، از تصاویر ماهواره­ای و سنجه‌های سیمای سرزمین استفاده شد. پوشش ­های زمین در سه کلاس عمدة پوشش گیاهی(فضای سبز) در کلاس یک، فضای باز در کلاس دو و ساخت و ساز در کلاس 3 طبقه بندی شدند. تجزیه و تحلیل سنجه‌های سیمای سرزمین در منطقه 4 حاکی از آن است که مساحت طبقه ساخت و ساز شهری در بازه زمانی 15 ساله 48 درصد رشد داشته و اثرات این رشد مبنای کاهش میزان مساحت طبقه­های فضای سبز و باز به ترتیب به میزان 19 و 39 درصد گردیده است. این نتایج در منطقه 9 نیز با توجه به کاهش یک درصدی از مساحت طبقه پوشش فضاهای سبز از کل سیمای سرزمین منطقه به همراه کاهش تعداد این لکه ­ها مبین حذف شدن لکه­های فضای سبز می­باشد. بنابراین با این روند تخریب وکاهش وسعت و پیوستگی شبکه موزاییک لکه­ های فضای سبز و باز شهری، ارائه خدمات اکولوژیک و بهبود کیفیت محیط­زیست این مناطق در معرض تهدید قرار دارند. لذا الگو­برداری از مدل ­هایی که اصول اکولوژی سیمای سرزمین را در برنامه ­ریزی و مدیریت شهری بیان می ­کند در اقدامات توسعه­ ای، اصلاحی و احیاء ساختار اکولوژیک سرزمین بسیار ضروری می ­باشد.