مفهوم‌سازی فعل «shekanen» (شکستن) در کُردی کلهری: رویکرد شناختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، گروه آموزش زبان انگلیسی و زبان‌شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

2 دانشیار زبان‌شناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

3 استادیار گروه آموزش زبان انگلیسی و زبان شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22124/plid.2023.23571.1621
چکیده

از بین انواع روابط واژگانی، چند­معنایی جایگاه مهمی در حوزۀ معنا دارد، چون زایایی معنا و گسترش مفاهیم، به­طور چشمگیری، در نتیجۀ کارکرد چند­معنایی محقق می­شود. پژوهش حاضر با هدف مفهوم‌سازی فعل «شکانن» (شکستن) در کُردی کلهری براساس انگارۀ چند­معنایی اصولمند ایوانز و گرین (2006) در رویکرد شناختی انجام گرفته‌است. بدین منظور، در این پژوهشِ کیفی، داده­ها به دو روش اسنادی و مصاحبه­ای به­ترتیب از کتاب ضرب­المثل­های کُردی (جعفرزاده، 1385)، مصاحبه با گویشوران کُرد­زبان گویش کلهری و مکالمۀ روزمرۀ آنها گردآوری و به روش توصیفی-تحلیلی واکاوی شد. نتایج نشان داد که مفهوم اولیۀ این فعل، «شکستن» است و در شبکۀ معنایی آن سی­وشش معنای متمایز، همچون «تکه کردن»، «نصف کردن»، «ترکیدن»، «کاهش یافتن»، «زیان رساندن»، «درد گرفتن» و امثال آن هست که این معانی در هفت خوشۀ معنایی قرار می­گیرند. معانی متمایز با خوشه­های معنایی آنها در یک شبکۀ معنایی ترسیم شد. بازنمایی مفهومی فعل در کُردی کلهری ازمنظر شناختی دانش ما را درمورد درک و فهم معانی آن­ کامل­تر و به پویایی دستور زبان کُردی کلهری کمک می­نماید.