بررسی تطبیقی جامعهشناسی دین کارل مارکس و ماکس وبر با تاکید بر جنبش بابک خرمدین
نویسندگان
1
2
doi
چکیده
پژوهش حاضر در صدد بررسی ابعاد مذهبی جنبش بابک خرمدین بر اساس جامعهشناسی دین کارل مارکس و ماکس وبر میباشد و ضمن برشمردن خاستگاهها، مولفهها و تفاوتهای عقاید مارکس و وبر در این زمینه، در پی پاسخ به این پرسش است که تا چه میزان میتوان نقش مذهب را در این جنبش، بر اساس نگاههای مذکور سنجید؟ این مقاله بر کاربست نوعی از جامعهشناسی ترکیبی دین تاکید دارد.نتایج این پژوهش که با روش مقایسهای و تحلیل تاریخی صورت گرفته، نشان میدهد که برخلاف تصور رایج، جامعهشناسی دین مارکس که برآمده از بینش ماتریالیسم تاریخی وی میباشد، میتواند در تحلیل بهتر ماهیت رابطه خلافت عباسی و دین ـ به عنوان یکی از دلایل اصلی شکلگیری جنبش بابک خرمدین ـ که جایگاه دین را به مفهوم ایدئولوژی مارکس نزدیک میسازد، کارآمد باشد. جامعهشناسی دین وبر نیز که تا حدی برآمده از سنت ایدئالیسم آلمانی و روششناسی تفهمی وی میباشد، با توجه به تاکید بر تعامل دین و اقتصاد، به عنوان دو عامل مهم در شکلگیری جنبش بابک خرمدین، در درک بهتر ابعاد مذهبی جنبش مذکور کارساز میباشد.
