اعتبارِ تاریخیِ زبان فارسی

نویسندگان

1 دانشیار فرهنگ و زبان‌های باستانی، دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران

doi
10.22124/plid.2022.22276.1603
چکیده

باتوجه به ماهیت اجتماعیِ زبان‌های بشری، افراد هر جامعه تلاش می­کنند که زبان خود را در مقایسه با زبان‌های دیگر اعتبار ببخشند. در برخورد تاریخی زبان‌ها با یکدیگر، تعدادی از زبان‌ها اعتبار بیشتری می­یابند و حتی «زبان معیارِ» سرزمین یا سرزمین­هایی، و شاخصی برای اعتبارسنجی زبان‌های دیگر می­شوند. در مقابل، این امکان نیز وجود دارد که از اعتبار بعضی زبان‌ها کاسته شود و حتی از میان بروند. به اعتقاد پیرس، «اعتبار زبانی» با «قدرت» رابطۀ درونی دارد و هر زبانِ معتبر از پشتوانۀ نوعی قدرت سیاسی- حکومتی، مذهبی، اجتماعی، فرهنگی و مانند آن برخوردار است. این مقاله با استفاده از منابع کتابخانه­ای و با روشی تحلیلی– توصیفی، به بررسیِ نوع قدرت­هایِ پشتیبان و میزان پشتیبانی از زبان فارسی با دیدگاهی تاریخی پرداخته‌است. نتایج نشان می­دهد که ابتدا اعتباریابی زبان فارسی به خاطر یک نیاز اجتماعی برای وحدت­بخشی اقوام ایرانی بوده‌است. سپس در ادوار مختلفِ تاریخِ ایران این زبان از پشتیبانی عواملِ حکومتی- سیاسی، دینی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، و ... بهره برده و تقویت شده‌است. تأثیر این عواملِ باعث شده که علی­رغم رویدادهای تاریخی، زبان فارسی تا امروز به‌عنوان معروف­ترین و پُرسخنگوترین زبان ایرانی باقی بماند.