فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی زبانی متون دورة تکوین زبان فارسی (254- 617ق) نشان می­دهد در این دوران هنوز زبانی به صورت فارسی معیار شکل نگرفته بود. به همین دلیل در حوزة رواج این زبان، متونی شکل می­گیرد که مشحون از عناصر گویشی است. یکی از گونه­های زبان فارسی که به دلایلی تاکنون به صورت مستقل به آن پرداخته نشده، گونة جنوب غربی است. در این مقاله که هدف آن آغاز معرفی گونة فارسی جنوب غربی است، با مطالعة بخش‌هایی از کهن‌ترین متون بازمانده از این گونة زبانی، به بررسی برخی از ساخت­های فعلی بازمانده از دورة میانه در این گونه خواهیم پرداخت: 1. مادة مجهول؛ 2. مادة ماضی جعلی؛ 3. پسوند متعدی‌ساز -ēn؛ 4. ساخت التزامی؛ 5. پیشوند فعلی by-. برخی از این عناصر که هنوز در گویش‌های ایرانی زنده هستند در فارسی نو رسمی از میان رفته‌اند. البته در برخی از این ساخت‌ها، ویژگی‌های فعلی دورۀ میانه بسط یافته و ساخت‌های فعلی جدیدی شکل گرفته‌است. پس از بررسی موارد مذکور روشن می­شود که گونة فارسی جنوب غربی احتمالا به دلیل نزدیکی با حوزة رواج فارسی میانه، بسیاری از ویژگی­های فعلی این دوره را در بازة زمانی 254ق (آغاز دورۀ نو) تا حملۀ مغول، در خود حفظ کرده‌است.