شناسایی و رتبه‌بندی تأثیر متقابل موانع ساختاری گردشگری اجتماع‌محور در ایران

نویسندگان

1 گروه مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22126/ges.2022.7391.2492
چکیده

اخیراً ادبیات گردشگری به نقش جامعه در کلیه ابعاد توسعه پایدار توجه بسیاری معطوف داشته و مشارکت جامعه را در امور گردشگری، به‌عنوان یک چالش مهم در توسعه گردشگری پایدار برشمرده است. ذی نفعان محلی اغلب برای مشارکت فعالانه در گردشگری اجتماع‌محور با موانع ساختاری، فرهنگی و عملیاتی متعددی روبرو هستند. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و با روش تحلیل محتوا انجام‌گرفته است. گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه‌ای انجام و با ابزار پرسش‌نامه به‌وسیله خبرگان تکمیل شده است. در ابتدا 13 مورد از چالش‌های گردشگری مبتنی بر جامعه شناسایی و به‌وسیله خبرگان تأیید و بومی‌سازی شد؛ سپس به وزن‌دهی چالش‌های شناسایی شده توسط هفت خبرة مدیریت امور شهری، گردشگری و دانشگاهی با استفاده از روش SWARA پرداخته شد. سپس الگویی از روابط درونی موانع با استفاده از رویکرد مدل‌سازی ساختاری تفسیری ارائه و برای تأیید یافته‌ها از نرم‌افزار میک‌مک استفاده شد. طبق یافته‌های مدل‌سازی ساختاری تفسیری، موانع در شش سطح ترازبندی شدند و موانع نگرش سیاسی متخصصان، ساختار دولتی متمرکز و مأموریت و اهداف متمایز؛ بیشترین تأثیرگذاری را داشته‌اند. همچنین طبق یافته‌های میک‌مک، شش چالش نگرش سیاسی متخصصان، ساختار متمرکز، مأموریت و اهداف متمایز، مقاومت در مقابل اصلاحات، سلطه نخبگان و هزینه‌های بالای مشارکت؛ به‌عنوان متغیرهای اثرگذار مطالعه شناسایی شدند. طبق نتایج؛ عمدة عواملی که باعث مانع توسعه پایدار گردشگری می‌شوند از عهده مردم و مقامات محلی خارج است؛ لذا وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در سطح ملی می‌بایست به توزیع قدرت بین شوراهای شهر اقدام کرده و تعادل و توازن قدرت را برقرار کند تا مقامات محلی تأثیر خود را بر روند توسعه گردشگری اجتماع‌محور لمس کنند.