تحلیل ریزنحوبنیان حروف اضافۀ فضایی در زبان تاتی

نویسندگان

1 استادیار زبان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22124/plid.2022.21602.1590
چکیده

پژوهش حاضر به شیوة تحلیلی-توصیفی به بررسی حروف­اضافۀ فضایی در زبان تاتی براساس رویکرد ریزنحو می­پردازد. در این رویکرد، گره­های پایانی در ساخت­های نحوی کوچک­تر و ریزتر از یک تکواژ هستند و به عبارتی، چندین پایانه می­تواند با یک تکواژ در نمودار درختی نمایانده شود. تاتی زبانی پس­اضافه­ای است. حروف­­اضافۀ فضایی  به دو دسته تقسیم می­شود، حروف‌اضافة واژگانی با گروه جزءمحوری نمایانده می­شود و حروف­اضافة نقشی در دو هستة مکان و مسیر قرار می­گیرد. براساس رویکرد ریزنحو، تجزیۀ گروه حرف‌اضافه­ای به صورت] گذر]مبدأ] مقصد] مکان]جزءمحوری]گروه­حالت]گروه­حرف­تعریف[[[[[[[[ انجام می­گیرد. در این زبان مسیرنمای مقصد در اکثر موارد نمود آوایی ندارد. برهمین­اساس، فعل حرکتی مؤلفة ]+جهتی[ را به هستۀ مقصد اعطا می­کند و تکواژی که هستۀ فعل را واژگانی می­کند درواقع هستۀ مقصد را نیز واژگانی می­کند. مکان­نما، مسیرنمای مبدأ و گذر با پس­اضافۀ -a (da) صورت­بندی می­شود. یکی از اصول ریزنحو، اصل فرامجموعه است که بیان­کنندۀ وجود همتابینی در تکواژهاست. الگوی همتابینی در این زبان به صورت «مقصد≠ مکان­= مبدأ= گذر» و از جمله الگوهایی است که در میان زبان­های دنیا نادر است.