ضحاک، عرب یا سکایی؟

نویسندگان

1 دانشکدۀ تمدّن و مطالعات جهان، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران

doi
10.22034/aclr.2025.2061567.1148
چکیده

در شاهنامه‌ ضحاک از تبار اعراب معرفی شده است. ایرانیان از آن‌جا که ضحاک پیوسته نماد ستم شمرده می‌شده، برای بیان احساسات ضد عربیِ پس از تازش اعراب، او را تازی خوانده‌اند. پیش از این برخی پژوهندگان از تعلق ضحاک به شرق ایران و ردِّ تبار عرب او سخن گفته‌اند. نگارنده ضمن توجه به آرای آنان، در این پژوهش کوشیده است تا به روش توصیفی ـ تحلیلی، موضوع سکا ـ پارتی بودن ضحاک را با توجه به شاهنامه و متن‌های تاریخی و همین‌طور ریشه‌شناسی برخی اسامیِ در پیوند با ضحاک پیش کشد و این شخصیت را سکایی و متعلق به شرق ایران نشان ‌دهد. دلایل و شواهدی که در سکایی بودن ضحاک مطرح خواهد شد، به این پرسش که چرا رستم در تقابل با اسفندیار خود را از سوی مادر به ضحاک منسوب می‌کند، این پاسخ احتمالی را می‌دهد که شاید این موضوع، از همین همسانی نژادیِ (سکایی بودن) دو شخصیت ضحاک و رستم برخاسته باشد.